Noc Muzeów 2026: Sławomir Kuszczak || Paradoks powtórzenia

Powtórzenie jako sposób bycia – Sławomir Kuszczak

Henri Cartier-Bresson szukał w swojej twórczości „decydującego momentu” – jednego, doskonałego zbiegu wizualnej harmonii, który definiuje rzeczywistość.

Z kolei dla mnie – paradoksalnie – od wielu lat, zarówno w malarstwie, jak i w fotografii, fascynujące jest powtórzenie. Nie jako korekta błędu czy wykonywanie kopii, lecz jako sposób na dobre bycie. Jeszcze raz i jeszcze raz, i jeszcze raz – znają to wszystkie dzieci, które nie chcą rezygnować z przyjemności. Znają to także dorośli, których cieszy każdy dzień świadomego życia.

Być co dnia: codziennie malować, fotografować, kochać, cieszyć się, cierpieć… BYĆ.

Jedną z ciekawszych refleksji nad powtórzeniem odnajdujemy w myśli duńskiego filozofa Sørena Kierkegaarda. Według niego powtórzenie jest dla człowieka szansą, ponieważ umożliwia świadomy wybór, u którego podstaw leży idea wolnej woli.

Jesteśmy wolni – powtarzając, decydujemy świadomie, ale jednocześnie ponosimy konsekwencje naszych wyborów. Coś za coś.

Z jednej strony Kierkegaard uwalnia nas od obowiązków narzucanych przez estetyzm – nie musimy dążyć do unikatowej doskonałości ani poświęcać życia, by osiągnąć społecznie wyobrażony ideał. Możemy powtarzać, możemy afirmować nasze codzienne bycie, ale musimy wziąć za nie odpowiedzialność. W ten sposób stajemy się podmiotami etycznymi.

Odpowiedzialność za powtórzenie uczy nas strategii, w której nie chodzi o wysiłek czy mozół, lecz o radość. Mamy prawo cieszyć się naszym byciem, jakiekolwiek by ono nie było.

Sławomir Kuszczak urodził się w 1966 roku w Rawiczu. Studiował w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu (malarstwo) oraz w Akademii Sztuk Pięknych w Lublanie (grafika). Dyplom z malarstwa uzyskał z wyróżnieniem w pracowni prof. Jana Świtki.

Od 1990 roku związany jest z macierzystą uczelnią, obecnie Uniwersytetem Artystycznym im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu, gdzie prowadzi XII Pracownię Rysunku.

Jest stypendystą Ministerstwa Kultury i Sztuki oraz dwukrotnym laureatem Festiwalu Polskiego Malarstwa Współczesnego w Szczecinie. Swoje prace – malarskie, rysunkowe, graficzne i fotograficzne – prezentował na ponad stu wystawach indywidualnych i zbiorowych w kraju i za granicą.